ÖZ

Bu çalışma 6 Şubat 2023’te 10 farklı ilde gerçekleşen büyük depremin ilk haftasında Hatay’ın Belen ilçesinde kurulmuş sahra mutfağında, 4-11 Mart 2023 tarihleri arasında gönüllü olarak katılımcı olduğum saha verilerine dayanmaktadır. Doğal ya da doğal olmayan afetlerde, kriz durumlarında arama kurtarma faaliyetlerinden sonra ilk ortaya çıkan ihtiyaç sağlık ve beslenmeye ilişkindir. Sahra hastaneleri kadar sahra mutfakları da afet sonrası kriz durumlarında hayati öneme sahiptir. İşte bu nedenle deprem sonrası ilk birkaç gün içinde gerek hazır gerekse sahada üretilmiş gıda temini oldukça kritiktir. Deprem felaketinde yaşanan ulaşım, altyapı ve lojistik sorunlar nedeniyle gıdanın temini zaman almıştır. İşte bu nedenle afet koordinasyonu, afet öncesi planlamalar ve senaryolar olası sahra mutfaklarını da kapsamalıdır. Anadolu Üniversitesi’nin himayesine aldığı, gönüllü desteği ile altı aylık bir süreç içinde destek vermeyi planladığı, akabinde Anadolu Mutfağı olarak adlandırdığı sahra mutfağındaki bir haftalık gönüllülük deneyimim, araştırmacı kimliğimle bulunmamama karşın katılımcı gözlem pratiklerim ve saha notlarım bu değerlendirmeyi özgün kılmaktadır. Otoetnografik öğeler barındıran değerlendirmelerimde öznel olduğu kadar araştırmacı kimliğimle nesnel birtakım tespitlerde bulunmaya çalışacağım. Olağan koşullarda mutfak etnografisi üzerine girişimleri olan bir araştırmacı olarak, olağanüstü koşullarda oluşturulmuş sahra mutfağının analizini yapmak belirli ölçülerde analitik sınırlandırmalara sahip olacaktır. Ancak yine de deprem veya başka afetlerde sahra mutfaklarının yaşamsal önemine ilişkin daha sonra yaşanabilecek benzer afet durumlarında eyleme geçmek için çeşitli önerilerde bulunmak, afet koordinasyonu, planlaması ve hazırlıkları için elzemdir. Öte yandan afet sosyolojisi ve gıda sosyolojisi kesişiminde gıda hakkı, gıda güvencesi ve kültürel beğeniler gibi kavramsallaştırmalar ile ilişkilendirerek kısa, orta ve uzun vadeli olarak depremin gıda, gıda temini ve sürdürülebilirlik açısından etkilerine bu çalışma kapsamında yer verilecektir.

Kaynakça

• AFAD. (2023). Kahramanmaraş-Pazarcık’ta Meydana Gelen Deprem Hk. Basın Bülteni-5. Retrieved from https://www.afad.gov.tr/kahramanmaras-pazarcikta-meydana-gelen-deprem-hk-basin-bulteni5
• AFAD. (2023). Kahramanmaraş-Pazarcık’ta Meydana Gelen Deprem Hk. Basın Bülteni-6. Retrieved from https://www.afad.gov.tr/kahramanmaras-pazarcikta-meydana-gelen-deprem-hk-basin-bulteni6
• AFAD. (2023). Kahramanmaraş-Pazarcık’ta Meydana Gelen Deprem Hk. Basın Bülteni-7. Retrieved from https://www.afad.gov.tr/kahramanmaras-pazarcikta-meydana-gelen-deprem-hk-basin-bulteni7
• AFAD. (2023). Kahramanmaraş-Pazarcık’ta Meydana Gelen Deprem Hk. Basın Bülteni-8. Retrieved from https://afad.gov.tr/kahramanmaras-pazarcikta-meydana-gelen-deprem-hk-basin-bulteni-8
• AFAD. (2023). Kahramanmaraş-Pazarcık’ta Meydana Gelen Deprem Hk. Basın Bülteni-36. Retrieved from https://www.afad.gov.tr/kahramanmarasta-meydana-gelen-depremler-hk-36
• Afete Müdahalede Asgari Standartlar ve İnsani Yardım Sözleşmesi. (2000).
• Akarçay, E. (2016). "Aşçıların Dünyası: Daha Lezzetli (Mi?), Daha Organik (Mi?), Daha Kârlı Mı?". Toplum ve Bilim, 138-139, 169-178.
• Beck, U. (2011). Risk Toplumu. (Çev. Kazım Özdoğan ve Bülent Doğan). İstanbul: İthaki Yayınları.
• Black, R. E. (2021). Cheffes de Cuisine: Women and Work in the Professional French Kitchen. Urbana: University of Illinois Press.
• Bourdieu, P. (2007). "Vive La Crise!: Sosyal Bilimde Heterodoksi İçin". In Ocak ve Zanaat: Pierre Bourdieu Derlemesi. (Ed. Güney Çeğin et al.). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Butterly, D. (2018). Halkın Gıda Politikası. (Ed. Umut Kocagöz ve Fevzi Özlüer). Ankara: Ekoloji Kolektifi Derneği.
• HASUDER. (2023). Halk Sağlığı Uzmanları Derneği 6 Şubat Depremleri Hatay İli Saha Raporu 12-17 Şubat 2023. Retrieved from https://hasuder.org/Duyurular/EkIndir/38df2904-d548-1df3-73df-3a098be7d1cf
• Drabek, T. E. (2017). "The Sociology of Disaster". In The Cambridge Handbook of Sociology, Vol. 2 Specialty and Interdisciplinary Studies. (Ed. Kathleen Odell Korgen). Cambridge: Cambridge University Press.
• Ellis, C., Adams, T. E., Bochner, A. P. (2011). Autoetnography: An Overview. Historical Social Research, Vol. 36(4), 273-290.
• Emerson, R. M., Fretz, R. I., Shaw, L. L. (2021). "Katılımcı Gözlem ve Alan Notları". In Etnografi El Kitabı. (Eds. Paul Atkinson et al.). Ankara: Nobel Yayınları.
• Eryılmaz, M. (2007). "Afete Giriş". In Afet Tıbbı. (Ed. Mehmet Eryılmaz ve Ufuk Dizer). Ankara: Ünsal Yayınları.
• Fine, G. A. (2009). Kitchens: The Culture of Restaurant Work. Berkeley: University of California Press.
• Geertz, C. (1973). The Interpretation of Culture. New York: Basic Books.
• Gökalp Yılmaz, G. (2021). "Afetlere sosyolojik bakış ve Türkiye’de afet yazınına kuramsal bir yaklaşım". Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 194-204.
• Kalaycıoğlu, S. (2021). "Afetler Sonrasında Yoksulluk, Sosyal Kırılganlık, Sosyal Politikalar ve Yeniden Yapılanma". In Afetlerle Yoksullaşma, Salgınlar, Göçler ve Eşitsizlikler. (Ed. Murad Tiryakioğlu). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Kasapoğlu, A., Ecevit, M. (2001). Depremin Sosyolojik Araştırması. Ankara: Sosyoloji Derneği Yayınları.
• Kasapoğlu, A., Ecevit, M. (2007). Afet Sosyolojisi. In Afet Tıbbı. (Ed. Mehmet Eryılmaz ve Ufuk Dizer). Ankara: Ünsal Yayınları.
• Koç, M. (2013). Küresel Gıda Düzeni. Ankara: Notabene Yayınları.
• Kümbetoğlu, B. et al. (2007). Depremden 5 Yıl Sonra Düzce İlinde Değişen Toplumsal, Ekonomik ve Kişisel Yaşam. Tübitak SOBAG Proje Raporu, Proje No: 106K114.
• Mauss, M. (2011). Sosyoloji ve Antropoloji. (Çev. Özcan Doğan). Ankara: Doğu Batı Yayınları.
• Murphy, E., & Dingwall, R. (2021). "Etnografi Etiği". In Etnografi El Kitabı. (Eds. Paul Atkinson et al.). Ankara: Nobel Yayınları.
• Neuman, W. L. (2020). Toplumsal Araştırma Yöntemleri. (Çev. Özlem Akkaya). Ankara: Siyasal Kitabevi.
• Oral, İ. et al. (2017). Türk Kızılayı Afetlerde Beslenme Hizmetleri Kılavuzu. Ankara: Kızılay.
• Palaganas, E. C. et al. (2017). Reflexivity in qualitative research: A journey of learning. The Qualitative Report, 22(2), 426-438. Retrieved from https://nsuworks.nova.edu/tqr/vol22/iss2/5
• Sutton, D. E. (2014). Secrets From the Greek Kitchen: Cooking, Skill, and Everyday Life on an Aegean Island. Berkeley: University of California Press.
• WHO. (2002). Disasters and Emergencies: Definitions. WHO/EHA Panafrican Emergency Training Centre, Addis Ababa.
• Wacquant, L. (2007). "Giriş". In Düşünümsel Bir Antropoloji için Cevaplar. (Çev. Nazlı Ökten). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Yüksel, B. (2007). "Afet Durumlarında Beslenme, Beslenmenin Önemi ve Gıda Yardımı". In Afet Tıbbı. (Ed. Mehmet Eryılmaz ve Ufuk Dizer). Ankara: Ünsal Yayınları.